Postępowanie egzekucyjne u komornika to złożony proces, który ma na celu zrealizowanie prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu uprawnionego do nakładania obowiązków na dłużnika. Procedura ta przebiega według ściśle określonych zasad, a jej celem jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela przy poszanowaniu praw dłużnika. W poniższych częściach przedstawiono najważniejsze aspekty tej instytucji prawnej.

Podstawy prawne i strony postępowania

Postępowanie egzekucyjne u komornika regulują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) oraz ustawa o komornikach sądowych. Podstawowe źródła to:

• art. 755–931 k.p.c.,
• ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych i egzekucji.

Wierzyciel – inicjator egzekucji

Osoba lub podmiot, który uzyskał tytuł wykonawczy (np. nakaz zapłaty, wyrok sądowy, postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia), składa do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji. Wniosek powinien zawierać:

• dane wierzyciela i dłużnika,
• kwotę zadłużenia i tytuł wykonawczy,
• określenie przedmiotu egzekucji (np. rachunki bankowe, ruchomości).

Dłużnik – adresat egzekucji

Dłużnik to osoba fizyczna lub prawna obciążona obowiązkiem świadczenia. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji ma prawo do obrony, złożenia sprzeciwu lub wniosku o umorzenie postępowania. Dłużnikowi przysługuje także prawo do odwołania się od czynności komornika.

Przebieg postępowania egzekucyjnego

Egzekucja u komornika składa się z kilku etapów zależnych od rodzaju świadczenia. Możemy wyróżnić egzekucję z majątku ruchomego, nieruchomości, rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę.

Wszczęcie postępowania

• Wpłynięcie wniosku – komornik nadaje sygnaturę i sprawdza kompletność dokumentów.
• Zawiadomienie dłużnika – zgodnie z art. 805 k.p.c. dłużnik otrzymuje zawiadomienie o wszczęciu egzekucji oraz wezwanie do dobrovolnego spełnienia świadczenia.

Ustalenie majątku dłużnika

Komornik bada źródła i składniki majątku, m.in. poprzez:

• wpisy w księgach wieczystych,
• rejestry pojazdów,
• deklaracje podatkowe,
• informacje od pracodawcy i banków.

Realizacja egzekucji

W zależności od rodzaju mienia komornik stosuje:

• egzekucję z ruchomości – zajęcie przedmiotów domowego użytku, pojazdów;
• egzekucję z nieruchomości – złożenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej i przeprowadzenie licytacji;
• egzekucję z wynagrodzenia – zajęcie części wynagrodzenia u pracodawcy;
• egzekucję z rachunków bankowych – blokada środków i ich przelew na rachunek depozytowy komornika.

Licytacja komornicza

Jeżeli dobrowolna spłata roszczenia nie nastąpi, komornik ogłasza aukcję, na której mienie dłużnika zostaje sprzedane. Obowiązuje:

• pierwsza licytacja – cena wywoławcza wynosi 3/4 wartości oszacowania,
• druga licytacja – 2/3 wartości oszacowania,
• wpłata wadium przez uczestników,
• spisanie protokołu z licytacji.

Środki odwoławcze i prawa dłużnika

Dłużnik dysponuje wieloma narzędziami obrony, które pozwalają wstrzymać lub zakończyć egzekucję przed upływem przewidzianych terminów.

Zażalenie na czynności komornika

Może być wnoszone w ciągu 7 dni od dokonania zaskarżalnej czynności. Zawiera zarzuty m.in. o naruszenie przepisów postępowania lub przekroczenie uprawnień.

Sprzeciw od nakazu zapłaty

W przypadku postępowania nakazowego dłużnik ma prawo wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym. Skutkiem jest wznowienie sprawy przed sądem.

Wniosek o umorzenie egzekucji

• całkowita spłata zobowiązania lub ugoda zawarta z wierzycielem,
• przedawnienie roszczenia,
• brak majątku wystarczającego do zaspokojenia,
• zmiana okoliczności, które uniemożliwiają odzyskanie należności.

Upadłość konsumencka i przedsiębiorcy

Ogłoszenie upadłości powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec masy upadłościowej. Wierzyciele zgłaszają swoje wierzytelności, a zaspokojenie następuje proporcjonalnie z masy aktywów.

Warto pamiętać

Rzetelna wiedza o przebiegu egzekucji pozwala wierzycielom efektywnie odzyskać należności, a dłużnikom skorzystać z dostępnych procedur ochronnych. Przestrzeganie terminów i wymogów formalnych jest kluczowe dla każdej ze stron.