Intercyza to szczególny rodzaj umowa zawierany przez przyszłych lub już istniejących małżonków, który określa ich wzajemne prawa i obowiązki majątkowe. Pozwala na indywidualne rozdzielenie majątku, co może być istotne w sytuacjach wymagających ochrony finansowej obu stron. Poniższy artykuł przybliża definicję intercyzy, omawia dostępne formy umów majątkowych i wskazuje, kiedy warto rozważyć jej podpisanie.

Definicja i cel intercyzy

Intercyza to inaczej umowa majątkowa zawarta pomiędzy małżonkami lub narzeczonymi, regulująca sposób zarządzania majątkiem. Zawierana jest notarialnie, dzięki czemu zyskuje moc prawną i chroni obie strony przed roszczeniami osób trzecich, takich jak wierzycieli. Głównym celem intercyzy jest wprowadzenie rozdzielność lub innej formy podziału majątku, co pozwala na jasne określenie, do kogo należą poszczególne środki i nieruchomości.

Dzięki takiej umowie można zabezpieczyć swój bagaż finansowy przed wpływem ryzykownych decyzji partnera, a także ochronić własne interesy w razie rozwodu. Intercyza może również stanowić formę zabezpieczenia dla dzieci z poprzednich związków lub innych osób, które mają być beneficjentami spadku.

Rodzaje umów majątkowych małżeńskich

Polskie prawo cywilne przewiduje trzy podstawowe systemy majątkowe, z których można skorzystać przy zawieraniu intercyzy:

• Wspólność majątkowa ustawowa – domyślny system: całość przychodów oraz przedmioty nabyte w trakcie trwania małżeństwa tworzą wspólną masę majątkową.
• Rozdzielność majątkowa – każdy małżonek zarządza swoim majątku samodzielnie; brak wspólnej masy majątkowej.
• Udziałowa wspólność majątkowa (tzw. udziałowy ustrój) – łączenie cech obu powyższych systemów, gdzie małżonkowie mają określone udziały w majątku wspólnym.

Intercyza może wprowadzić także inne modyfikacje, np. wyłączenie części majątku spod wspólności lub określenie sposobu podziału konkretnych składników majątkowych.

Kiedy warto rozważyć intercyzę?

Podpisanie umowy majątkowej jest rekomendowane w sytuacjach, gdy istnieje ryzyko znacznego rozrostu majątku jednej ze stron, co może wpłynąć na wspólne zobowiązania. Przykłady:

• Gdy jedno z małżonków prowadzi zabezpieczenie biznesu lub działalność gospodarczą obarczoną dużym ryzykiem.
• W przypadku znacznej różnicy w stanie majątkowym przed zawarciem związku.
• Gdy planowane jest drugie małżeństwo i istnieje potrzeba ochrony interesów dzieci z poprzednich związków.
• W sytuacji, gdy małżonkowie chcą uniknąć dziedziczenia długów lub roszczeń osób trzecich.

Umowa daje też pewność, że w razie rozwodu lub śmierci małżonka, majątek zostanie rozdzielony zgodnie z ustaleniami, a nie według ustawowych zasad dziedziczenia. To istotne zwłaszcza wtedy, gdy chcemy określić, jakie składniki majątku przejdą na dzieci lub inne osoby, a jakie zostaną zachowane w indywidualnej dyspozycji współmałżonka.

Procedura zawarcia intercyzy

Aby intercyza była skuteczna, musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego. Kroki do jej zawarcia:

1. Ustalenie warunków – małżonkowie wspólnie definiują zakres wspólność lub rozdzielność majątkową oraz ewentualne wyjątki od ogólnych zasad.
2. Wybór notariusza – umowa wymaga formy notarialnej, dlatego para udaje się do kancelarii notarialnej.
3. Spisanie aktu – notariusz przygotowuje dokument, w którym precyzyjnie opisuje ustalenia stron.
4. Podpisanie w obecności notariusza – oboje małżonkowie potwierdzają swoją wolę i podpisują umowę.
5. Rejestracja – notariusz składa oświadczenie do centralnego rejestru aktów małżeńskich, co umożliwia urzędowe potwierdzenie zmiany ustroju majątkowego.

Koszty sporządzenia aktu notarialnego zależą od wartości majątku i stawek za czynności notarialne. Mimo to dla wielu par jest to niewielka cena za bezpieczeństwo i przewidywalność finansową.

Najczęstsze wątpliwości i pytania

Czy można zmienić intercyzę po jej podpisaniu?

Tak, małżonkowie mogą w każdej chwili zawrzeć nową umowę majątkową małżeńską, ponownie korzystając z formy notarialnej. Zmiany wchodzą w życie od daty sporządzenia aktu.

Jak intercyza wpływa na dziedziczenie?

Umowa majątkowa określa tylko stosunki majątkowe między małżonkami. Nie reguluje bezpośrednio dziedziczenia, jednak wyłączenie części majątku spod wspólności pozwala na swobodniejsze dysponowanie spadkiem. Dzięki temu można uniknąć sytuacji, w której małżonek dziedziczy cały majątek, kosztem innych spadkobierców.

Czy intercyza chroni przed długami współmałżonka?

W przypadku wprowadzenia rozdzielności majątkowej, wierzyciele jednego z małżonków nie mogą dochodzić swoich roszczeń z majątku drugiej strony, co stanowi istotne zabezpieczenie przed obciążeniami finansowymi partnera.

Ile czasu trwa procedura?

Od momentu ustalenia warunków do sporządzenia aktu notarialnego zazwyczaj mija kilka dni, w zależności od dostępności kancelarii i skompletowania dokumentów. Rejestracja może zająć dodatkowo kilka tygodni.