Proces uzyskania licencji na przewóz osób w Polsce wymaga spełnienia szeregu warunków formalnych i merytorycznych. Prawo reguluje funkcjonowanie firm i przewoźników indywidualnych, którzy chcą świadczyć usługi transportowe na terenie kraju oraz w krajach Unii Europejskiej. Poniższy artykuł omawia kluczowe elementy procedury, wskazując na dokumenty niezbędne do rozpoczęcia działalności, obowiązki po uzyskaniu uprawnień oraz możliwe sankcje w razie naruszeń.

Podstawy prawne i definicje

Przepisy dotyczące przewozu osób zawarte są przede wszystkim w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz w aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Warto odnosić się także do rozporządzeń unijnych, które nakładają dodatkowe standardy na przewoźników:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 – dotyczące warunków dostępu do zawodu przewoźnika;
• Rozporządzenie (UE) nr 1072/2009 – regulujące międzynarodowy transport drogowy;
• Prawo o ruchu drogowym – określa zasady bezpieczeństwa i kwalifikacje kierowców.

W art. 4 ustawy o transporcie drogowym zdefiniowano m.in. pojęcia przewoźnika drogowego, działalności gospodarczej w transporcie oraz samochodu ciężarowego, które pomogą rozpoznać typ licencji wymaganej w konkretnych przypadkach.

Wymogi formalne i warunki uzyskania licencji

Aby otrzymać licencję na przewóz osób, wnioskodawca musi wykazać spełnienie następujących kryteriów:

• Reputacja – brak prawomocnych orzeczeń o przestępstwach przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji czy gospodarce.
• Wypłacalność – przedstawienie bilansu otwarcia lub innego dokumentu potwierdzającego minimalny kapitał własny (obowiązek dla przewoźników zatrudniających więcej niż pięć pojazdów).
• Zdobycie świadectw kwalifikacji – kierowcy muszą mieć świadectwo kompetencji zawodowej wydane przez marszałka województwa.
• Środki transportu – pojazdy spełniające normy emisji spalin i wymagania techniczne, z aktualnym badaniem technicznym.
• Ubezpieczenie – obowiązkowe OC przewoźnika drogowego oraz ubezpieczenie pasażerów.

W przypadku działalności w transporcie międzynarodowym konieczne jest posiadanie zezwolenia wspólnotowego oraz dodatkowego wkładu finansowego na pokrycie ewentualnych roszczeń. Dla podmiotów zagranicznych warunkiem uzyskania licencji jest ustanowienie stałego przedstawiciela na terenie Polski.

Procedura składania wniosku

Krok po kroku proces wygląda następująco:

1. Przygotowanie dokumentów

• Wypełniony formularz wniosku (dostępny na stronach urzędów marszałkowskich).
• Odpis z Krajowego Rejestru Sądowego lub CEIDG (zaświadczenie o wpisie do ewidencji).
• Potwierdzenie spełnienia warunku wypłacalności (rachunek zysków i strat lub oświadczenie banku).
• Świadectwa kwalifikacji zawodowej kierowców.
• Polisy ubezpieczeniowe.

2. Opłaty skarbowe i manipulacyjne

• Opłata skarbowa za wydanie licencji – określona w taryfikatorze ministerialnym.
• Ewentualna opłata za doręczenie decyzji lub pozostałe czynności urzędowe.

3. Złożenie wniosku

• Osobiście lub za pośrednictwem platformy ePUAP.
• Decyzja administracyjna wydawana jest w terminie 2 miesięcy, a w przypadku transportu międzynarodowego – 3 miesięcy od dnia złożenia kompletu dokumentów.

4. Uzyskanie licencji i wpis do rejestru

Po otrzymaniu decyzji o przyznaniu licencji informacje zostają wpisane do centralnej ewidencji przewoźników, prowadzonej przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD). Przewoźnik otrzymuje oryginał dokumentu, który należy okazać na żądanie uprawnionych organów kontroli.

Obowiązki po uzyskaniu uprawnień

• Prowadzenie kształtowanych zapisów gospodarczych – ewidencja pojazdów, kierowców i rodzajów przewozów.
• Regularne badania techniczne pojazdów oraz szkolenia kierowców.
• Składanie sprawozdań rocznych do urzędu marszałkowskiego o wielkości przewiezionego ładunku i liczbie pasażerów.
• Aktualizacja danych w przypadku zmiany siedziby, floty lub formy prawnej działalności.

Sankcje i kontrola przestrzegania przepisów

Główny Inspektorat Transportu Drogowego oraz policja drogowa mają prawo przeprowadzać kontrole na trasie i w siedzibie przewoźnika. W razie stwierdzenia braków formalnych lub naruszeń przepisów możliwe są:

• Mandaty karne i punkty karne za przewoźnika lub kierowcę.
• Decyzja o zawieszeniu lub cofnięciu licencji.
• Postępowanie karne za prowadzenie działalności bez wymaganego zezwolenia.

Znajomość i przestrzeganie przepisów jest kluczowe, aby uniknąć strat finansowych i ryzyka utraty uprawnień do świadczenia przewozów. Cytowane regulacje mają na celu przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa pasażerom oraz rzetelność rynku transportowego.